Thứ Năm, 19 tháng 1, 2012

NÔNG DÂN MÙ CANG CHẢI LÃNG MẠN NHẤT VIỆT NAM

"Tôi sẵn sàng cãi nhau với bất cứ ai, nếu người đó không chịu công nhận rằng nông dân Mù Căng Chải lãng mạn nhất thế gian!", ông trưởng phòng VH-TT huyện Mù Căng Chải (Yên bái) hùng hồn tuyên bố khi dẫn khách đi ngắm ruộng bậc thang La Pán Tấn.


Mùa gặt đã qua. Không còn những dòng thác lúa chảy vàng qua sườn núi, mất cơ hội để chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ vĩ của ruộng bậc thang Mù Căng Chải. Nhưng khi mùa gặt qua, những thửa ruộng mới bộc lộ hết những đường nét gợi cảm của chúng, và một vẻ đẹp khác hiện lên… 

Ruộng nằm ngửa mà nùi thì nằm nghiêng

Đó là vẻ đẹp của tâm hồn người Mông, chủ nhân những thửa ruộng bậc thang. Người dẫn đường, ông trưởng phòng văn hóa cực đoan, đã nói đúng. Không ai lãng mạn bằng những nông dân Mù Căng Chải bởi khát vọng mang cây lúa nước lên lưng chừng trời mà cấy. Mà đúng là lên trời thực sự. Để vào đến đất Mù Căng Chải, để chạm tay vào những gốc rạ của người Mông, tôi đã phải đi qua một biển mây ở cổng trời (đèo Khau Phạ có nghĩa là đèo cổng trời). Phía đông Khau Phạ là Tú Lệ, cũng là một vùng đất nổi tiếng với gạo nếp được trồng trong thung lũng. 

Nhưng qua sườn tây đèo Khau Phạ, hình ảnh ruộng lúa đã hoàn toàn khác bởi không còn những cánh đồng bằng phẳng, mà ở đây cây lúa cõng nhau, lên cao, cao mãi. Toàn huyện Mù Căng Chải có tới 700ha lúa nước (ruộng bậc thang). Con số này đáng để ngạc nhiên khi mà mọi điều kiện tự nhiên ở đây đều cho thấy sự bất lợi để canh tác lúa nước. 

Mù Căng Chải nằm trong hệ thống núi Hoàng Liên Sơn, địa tầng được cấu tạo bằng đá magma. Các nhà địa chất cho rằng, những vận động địa tầng 150 triệu năm trước đã tạo ra những uốn nếp khổng lồ. Kèm theo đó là hàng loạt những đứt gãy với các khối đá hung hãn chọc xiên qua nhiều nơi như Phu Ba (2.512m) và Púng Luông (2.985m)... Ở Việt Nam, không nơi nào cảm nhận thấy sức mạnh ghê gớm của tự nhiên như ở đây. 

Bản thân sự tồn tại của con người đã là một sự phi thường. Và để tồn tại, họ làm một việc còn phi thường hơn, đó là trồng lúa nước. Đặc điểm chính của canh tác lúa nước là phải có mặt phẳng, mà núi lại nằm nghiêng. Núi nghiêng thì đè ngửa núi ra mà cấy chứ sao!Anh cán bộ kiểm lâm Mù Căng Chải cười khà khà. 

Không ai biết chính xác người Mông bắt đầu “đè ngửa núi ra” từ khi nào, chỉ biết người Mông được xác định có mặt tại Mù Căng Chải khoảng hơn 200 năm nay. Bao nhiêu thế hệ người Mông đã bám trụ trên vùng đất mù sương này cứ tiếp nối nhau biến núi thành ruộng. 


Ở bản Hán Sông, xã La Pán Tẩn, có ông lão Lý Khủa Sang. Diện tích ruộng nhà mình có bao nhiêu, ông không biết, chỉ biết ông bà, cha mẹ để lại cho “mấy chố”, mình làm thêm “mấy chố”… mỗi vụ gặt được mấy tấn gạo, ăn cả năm không hết… Nhìn những thửa ruộng bậc thang xoáy ốc biến những trái núi thành một mâm xôi tròn trịa, bất cứ ai cũng phải ngạc nhiên về việc làm thế nào để đưa nước lên trên đỉnh mâm xôi. Đó là một kỳ tích! Họ dùng một hệ thống máng bắc trên cao, đưa nước từ nguồn, là đỉnh núi, nơi khởi thủy của những con suối, về đỉnh mâm xôi. Từ đỉnh đó, nước tràn xuống những luống ruộng thấp theo hình xoáy ốc. 

Đưa nước về là một kỳ công, giữ nước trên ruộng bậc thang cũng kỳ công không kém. Trên địa hình núi dốc như vậy, nhưng luống ruộng nào cũng phẳng đến kinh ngạc, để đảm bảo cây lúa nào cũng đủ nước như nhau. Người Mông làm ruộng bằng cảm giác, họ chăng dây từ đầu luống đến cuối luống, cảm thấy dây thẳng là ruộng phẳng. Để làm ra một luống ruộng, một gia đình 5 người như nhà ông Lý Khủa Sang chỉ mất có 3 ngày. Thế mà, luống nào luống nấy phẳng đét. 

Đợi hoa tớ dây
 
Ở Mù Căng Chải, tôi được nghe một bài hát tiếng Mông, âm thanh líu lo, líu lô rất gợi cảm. Người hát dịch nghĩa rằng: "Chín mươi chín bông hoa tớ dảy/ Có một bông hoa nở/ Để đồng bào làm vụ mùa sớm hẳn/ Đẹp cả lá gan…". 

Người Mông Mù Căng Chải một năm chỉ làm một vụ lúa. Mà vụ mùa duy nhất ấy, cái ăn của cả một năm trời lại được bắt đầu từ một nụ hoa. Khi tôi nghe bài hát này, trời đang giữa đông, hoa tớ dảy (hoa đào - tiếng Mông) chưa nở, có nghĩa vụ mùa chưa bắt đầu. Mùa này là mùa rảnh rỗi nhất trong năm. Đàn ông đi chơi, đi rừng, còn đàn bà ở nhà thêu áo, thêu khăn, làm bánh giày đợi Tết. Tết bắt đầu từ đầu tháng 12, cuối tháng hoa đào nở, Tết càng vui dù đã bắt đầu vào vụ mới. Cái sự đợi hoa của người Mông, nhiều người cho rằng họ ham chơi, hoặc lãng phí thời gian. 

Nhưng không phải thế. Người có đời người, núi có…đời núi. Lúc con người nghỉ ngơi cũng là khi núi nghỉ. Cái sự nghỉ ngơi ấy giúp cho những thửa ruộng bậc thang hồi phục, hấp thu nguồn sinh lực của đất trời cho vụ mùa tốt tươi. Nếu không có quãng thời gian nghỉ ngơi ấy, liệu những thửa ruộng bậc thang không phân hóa học có tiếp tục nuôi sống con người đời này qua đời khác? 

Năm trước, ruộng bậc thang Mù Căng Chải trở thành di tích văn hóa cấp quốc gia. Có người so sánh với di sản thế giới ruộng bậc thang ở Philippines, tiếc rằng ở đây người ta không làm du lịch không, biến những thửa ruộng thành sản phẩm không có vụ, lúc nào cũng có thể gặp lúa chín để chụp ảnh. Nhưng nỗi tiếc nuối ấy không hiện hữu trong ánh mắt của người dân nơi đây. Ruộng bậc thang không phải để ngắm. Nó là mồ hôi, là trái tim, là khối óc và cũng là truyền thống văn hóa của người Mông Mù Căng Chải. 

Vào nhà ông Sùng Khua Lồng, bản Tà Chơ, xã Kim Nọi, hỏi có biết chuyện đó không? Ông Lồng cười: "Không biết đâu. Sẽ có nhiều người du lịch lắm! Sẽ dễ kiếm tiền". Rồi ông Lồng lại cười: "Thế thì vui. Nhưng mà mình đủ ăn rồi". 

Thoạt nghe, thoáng nghĩ rằng người đàn ông này không có nhiều khát vọng. Nhưng, nếu đo chỉ số hài lòng với cuộc sống, chắc chắn rằng họ sẽ là một cộng đồng có mức độ hài lòng cao nhất. Khát vọng khác rất nhiều sự tham lam. Hài lòng với cuộc sống còn thiếu thốn của mình không có nghĩa họ không mang một khát vọng lớn. Họ khát khao chinh phục thiên nhiên, nhưng họ không tham lam bắt thiên nhiên kiệt sức vì cuộc sống của mình. Từ nhà ông Lồng nhìn ra phía trước có một ngọn đồi cao được gieo mạ sớm. 

Chiều buông, những cây lúa mùa sau thầm lặng mọc lên trời. Đó là một vẻ đẹp kỳ lạ nhất mà tôi từng thấy. Những lá lúa như mũi tên xanh biếc lao thẳng vào trời sương. Tôi tin rằng tâm hồn của người Mông Mù Căng Chải cũng như vậy, luôn ẩn chứa những khát khao chinh phục thiên nhiên, khát khao ấy cũng mạnh mẽ như một mũi tên, nhưng cũng mềm mại như một nhành mạ non trong sương núi sớm xuân. 

CHỈ HUY

Mình may mắn có người chỉ huy tài ba, lỗi lạc và quyết đoán. Do vậy, không khí làm việc thật dễ chịu. Ai cũng như ai đều được tôn trọng và tự do phát triển khả năng, thực hiện hoài bão của mình. Rộng ra một chút, có chỉ huy mới, cơ quan như thay da, đổi thịt, bộ mặt cơ quan giờ đã khác xưa. Điều này nói lên phương thức chỉ huy của người lãnh đạo.

Vụ cưỡng chế đầm tôm của ông Đoàn Văn Vươn ở huyện Tiên Lãng (Hải Phòng), để hậu quả 6 cán bộ chiến sĩ công an, quân đội trọng thương cho thấy bất cập về chính sách đất đai và việc thực thi nó đã dồn ép đã lâu, nay mới bung ra như lò so.

Nhưng ở phạm vi bài viết, xin miễn bàn thêm về chính sách đất đai, đã có quá nhiều người phân tích rồi. Xin chỉ nêu về vai trò người chỉ huy lực lượng vũ trang (công an, quân đội) khi bị yêu cầu đưa quân đi thực hiện cưỡng chế.

Còn nhớ hồi đi học, trong cuộc thảo luận về việc thực hiện mệnh lệnh cấp trên, trong một buổi thảo luận, chúng tôi băn khoăn: "Quân lệnh như sơn!", nhưng nếu gặp tình huống chỉ huy ra lệnh bắn vào thường dân vô tội, không lẽ công an nhân dân lại nổ súng vào dân? Không chấp hành, theo điều lệnh nhà binh, chỉ huy có thể xử lính tội bất tuân quân lệnh. Dự thảo luận, chỉ huy nói "Chúng tôi cũng như các đồng chí thôi, kẻ đi trước, người đi sau, đều là con em nhân dân cả. Không bao giờ tôi ra lệnh bắn vào dân". Có người hỏi: "Đồng chí không ra lệnh. Nhưng nếu có chỉ huy khác ra lệnh?". Chỉ huy cười: "Thì ta bắn lên trời. Công an nhân dân không bao giờ đối đầu với nhân dân! Trái lại, phải vì dân phục vụ". Mọi người cười thỏa mãn.

Cách nay ít lâu, trong buổi giao ban nội chính tỉnh nọ, quan đầu tỉnh to tiếng quở trách, nói đại tá P - Phó giám đốc công an (phụ trách an ninh) nên nghỉ việc về "tội" không mạnh tay dẹp việc người dân phản ứng do bị cưỡng chế lấy vượt đất (dù đã được cấp phép hơn 170ha) cho đại gia làm khách sạn, sân khấu thi hoa hậu, sân gôn... Nghiệt nỗi, bà con cứ treo băng rôn đòi đất, đòi công bằng ngay bên đường dẫn ra sân bay, nơi quan chức trung ương thường qua lại. Quan đầu tỉnh "xốn mắt" lắm! Bị nạt vô lối, đại tá P đối đáp: "Bà con đấu tranh ôn hòa, không bạo động. Không được phép sử dụng lực lượng vũ trang can thiệp, vì chỉ tạo thêm căng thẳng bức xúc, bất ổn xã hội. Đó là nguyên tắc". Quan đầu tỉnh lâm thế bất ngờ, đuối lý. Văn võ bá quan chứng kiến, tuy có "sốc", nhưng cũng có dịp phần nào hiểu bản chất "lực lượng vũ trang nhân dân".

Cũng công an tỉnh nọ, nhưng ông H (giám đốc kế nhiệm) lại chẳng được như ông P - Phó giám đốc tiền nhiệm. Biết tỉnh chủ trương huy động công an cưỡng chế lấy đất cho đại gia (công ty cổ phần) làm dự án khu đô thị mới (thực chất chỉ san nền - phân lô - bán!), tác giả khuyên đại tá H, với tư cách Thường vụ Tỉnh ủy, góp ý lãnh đạo tỉnh chẳng nên chủ trương cưỡng chế. Đây là dự án kinh doanh kiếm lời của doanh nghiệp, phải theo đường thỏa thuận dân sự. Nếu dân thỏa thuận bán đất nhận tiền rồi, lật kèo không giao đất, chủ dự án cứ việc đi thuê công ty vệ sĩ mà cưỡng chế. Rốt cuộc, không những ông H hăng hái điều quân tham gia cưỡng chế, mà còn cho lập trạm chốt 24/24 tại mặt bằng dự án, tạo điều kiện chủ dự án đổ đất san nền chiếm cả diện tích ngoài quy hoạch. Bà con kéo đến rùng rùng, phản ứng dữ dội, uất hận kiện thưa tận trung ương, đến nay vẫn chưa yên. Anh em cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền cũng râm ran ngờ vực giám đốc H.

Hai thái độ chỉ huy khác nhau, cho hậu quả an sinh xã hội rõ là khác nhau!

LÃNG PHÍ

Lãng phí, cùng với tham ô, tham nhũng, trong nhiều trường hợp có thể bị liệt vào tội phạm. Nhưng so với tham ô, tham nhũng, thì lãng phí khó kết tội hơn.

Và nếu “lãng phí của công” xảy ra tràn lan ngày nay, khó kết tội, dù hậu quả của nó rất nặng nề, thì “lãng phí của tư” mới thật rất là khó kết tội. Không có luật lệ nào kết án những người lãng phí của cải do chính họ làm ra, có chăng chỉ là lương tâm kết tội, mà cũng không phải lương tâm của mọi người.

Khi nói đến những bàn tiệc ê hề thức ăn, toàn sơn hào hải vị, chế biến công phu, bị đổ đi, người ta thường nghĩ ngay, chủ của chúng là những kẻ tiêu “tiền chùa”, bởi chỉ có tiêu tiền chùa thì mới vung tay như vậy. Sự thực, có không ít những người, tuy không giàu, nhưng muốn “bằng anh bằng em” cũng vung tay quá trán. Sự lãng phí của số đông, tích tiểu thành đại, cũng chẳng kém gì sự lãng phí bởi những kẻ tiêu tiền chùa.

Chúng ta thường xót xa, phẫn nộ, khi thấy những công trình bị bỏ dở bởi tính toán sai hiệu quả kinh tế. Tiền Nhà nước đổ xuống sông mà chẳng ai phải chịu trách nhiệm. Nhưng chúng ta có bao giờ quan tâm tới việc những người dân đập phá những ngôi nhà của chính họ, mới xây dựng được vài năm, để xây trên nền cũ những ngôi nhà đẹp hơn, kiên cố hơn, để rồi, cũng chẳng biết, sau bao lâu những ngôi nhà đẹp hơn, kiên cố hơn nhiều này sẽ lại bị đập phá để xây nên những ngôi nhà đẹp hơn, kiên cố hơn nữa...




Chúng ta bực tức vì những đầu tư sai mục đích của ngành Giáo dục, lãng phí trong in ấn sách giáo khoa, trong thi cử... Nhưng có mấy ai tiếc cho con cái mình, phải lãng phí thời gian quá nhiều cho việc học thêm, dẫu rằng chúng ta, với kinh nghiệm của bản thân, hiểu rõ rằng trẻ em cần được chơi. Lãng phí thời gian, nhất là tuổi trẻ, tuổi thơ, là sự lãng phí rất lớn của nhân lực xã hội.




Cũng rất lãng phí khi cả tuổi thanh xuân của mối người đang bị dùng vào cờ bạc, đỏ đen, ăn chơ hút sách. Ai cũng biết đó là quãng đời đẹp và có khả năng cống hiến cao nhất cho gia đình và xã hội. Tiếc thay, nhiều người không làm vậy. Ngay cả một số người hiện đang làm việc trong các cơ sở giáo dục đào tạo cũng có biểu hiện này. Được biết có một viện nghiên cứu về xã hội nào đó trên địa bàn Thanh Xuân, Hà Nội, hiện đang chiêu sinh Thạc sỹ, Tiến sỹ cũng cho ra lò những Thạc sỹ rỏm, Tiến sỹ rỏm. Các công trình Luận văn, Luận án của họ chỉ đạo sách trên mạng hoặc ăn cắp của đồng nghiệp. Thử hỏi những Tiến sỹ, Thạc sỹ đó ra lò có làm được gì cho xã hội không? Hay họ chỉ làm xấu mặt đội ngũ những nhà khoa học thực thụ? Đó đích thị là một sự lãng phí.

Lãng phí đã trở thành một phần trong cách sống của mỗi chúng ta. Lãng phí của công, đầu tư không hiệu quả trong kinh tế không chỉ vì cơ chế, vì quản lý yếu kém, mà nhiều hơn, vì chính văn hóa của mỗi chúng ta. Ai cũng biết, tài nguyên đang dần cạn kiệt, ngay cả nước ngọt, thứ mà chúng ta trước kia không thể nghĩ là có thể hết, cũng đang được các nhà khoa học dự báo, sẽ trở nên khan hiếm trong tương lai. Mỗi giọt nước, mỗi giọt xăng, mỗi viên than chúng ta lãng phí bây giờ, chính là chúng ta đang cướp của con cháu ngày mai.

Thứ Sáu, 13 tháng 1, 2012

ÔNG THĂNG

Trả lời trực tuyến tại Cổng thông tin Chính phủ ngày 12-1-2012, Bộ trưởng Bộ Giao thông Đinh La Thăng tỏ ra tự tin.

Nhưng theo dõi và đọc kĩ những ý kiến trả lời của ông Thăng trên báo chí thì thấy ông ta đã tự trấn an mình bằng những thông tin không đúng sự thật .

Ông ta khẳng định “Tôi được sự đồng thuận của dân” trong chủ trương đề xuất Thu lệ phí sử dụng đường bộ ở các thành phố lớn và Lệ phí vào trung tâm thành phố trong giờ cao điểm . Không biết ông ta căn cứ vào đâu để mạnh mồm nói như vậy ?

Trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng từ báo lề phải lẫn báo lề trái chưa thấy một ý kiến nào hoan nghênh và ủng hộ Bộ trưởng Thăng mà toàn là ý kiến phản đối, phê phán nhiều khi rất nặng nề.

Trên trang tin điện tử VnExpress ngày 12-1 trong khi giật tít “ Tôi được sự đồng thuận của dân” đã đưa một dãy dài ý kiến của độc giả từ Nam tới Bắc phản đối chủ trương này , Tịnh không thấy có một ý kiến đồng thuận nào cả ! Đó cũng là câu trả lời của Ban biên tập tờ báo điện tử này .

Sau 5 tháng nhậm chức ở cương vị mới , Bộ trưởng Thăng cũng “rất vui mừng đã nhận được sự đồng thuận của cán bộ công nhân viên chức trong ngành” . Thậm chí ông còn chuẩn bị trước và đọc bức thư ngỏ của một nông dân không rõ địa chỉ gửi ông qua chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam rằng “Nếu vì lí do gì đó Quốc hội có phế truất không cho ông làm Bộ trưởng nữa thì ông hãy về với chúng tôi, chúng tôi sẽ bầu ông làm trưởng thôn “.

Cái bác nông dân khuyết danh này khá hài hước đấy chứ . Thế mà Đinh La Thăng cứ tưởng là thật và khoái chí về bức thư này nhất là nó lại được Chủ tịch Hội trao tận tay .

Trở lại chuyện cán bộ công nhân viên chức trong ngành có ủng hộ ông Bộ trưởng đầy cá tính này hay không thì hãy hỏi những người trong cuộc xem có đúng như vậy không .

Ở Bộ Giao thông vận tải từ khi có Bộ trưởng mới người ta đều giữ thái độ im lặng . Trong các cuộc họp giao ban chỉ thấy một mình Bộ trưởng nói và quyết định. Các Thứ trưởng đều không bày tỏ thái độ gì đồng tình hay phản đối . Đồng tình mà trong lòng không phục thì lương tâm cắn rứt. Phản đối thì biết chắc là sẽ bị ghét bỏ, bị cô lập và có khi mất ghế nên tốt nhất là im lặng . Im lặng là vàng. Khi được hỏi, chính xác hơn là bị hỏi thì ậm ừ cho qua chuyện để không bị hiểu là ủng hộ hay phản đối. Không biết khi quyết định không cho các quan chức trong ngành chơi golf, các Thứ trưởng, các thành viên Ban cán sự có được hỏi ý kiến không và có bày tỏ chính kiến của mình thật hay không. Bộ trưởng Thăng cho thế là mình được sự đồng thuận. Ông có biết là có một núi lửa đang gầm gừ trong các căn phòng làm việc của Bộ GTVT ?

Sự độc đoán của ngài Bộ trưởng còn thể hiện ở chỗ từ khi ông về Bộ, đã không còn chức Thứ trưởng thường trực nữa. Nghĩa là chỉ duy nhất ông là Thủ trưởng cơ quan, tư lệnh thống lãnh toàn ngành. Vậy làm sao tập hợp được sức mạnh của tập thể, tệ hơn nữa khi họ quay lưng và giữ sự im lặng? .

Việc có một ý kiến hỏi ông tại buổi trả lời trực tuyến rằng tại sao chỉ thấy một mình ông vi hành đi kiểm tra đây đó mà không thấy các vị Thứ trưởng là câu hỏi bóng gió về chuyện đồng thuận hay không đồng thuận đấy ngài Bộ trưởng ạ .

Ngay cả việc thay thế Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia bằng một tổ chức hữu danh vô thực “Ban Chỉ đạo liên ngành” và giải thể cơ quan ngôn luận của Ủy ban là báo Bạn đường, sáp nhập nó vào Báo Giao thông của Bộ Giao thông vận tải tức là ông đã tự vô hiệu hóa cái gọi là Ban chỉ đạo liên ngành. Từ nay Ban chỉ đạo liên ngành khó có thể nhận được sự hợp tác của các Bộ Ngành và sẽ chỉ do Bộ Giao thông độc diễn mà thôi .

Không nói những chuyện khác, chỉ hai ví dụ kể trên có thể thấy Ông Đinh La Thăng đã né tránh sự thật. Có thể ông biết sự thật nhưng cố tình nói ngược lại để tự trấn an mình vì vậy dưới con mắt bàn dân thiên hạ tinh tường, ông- một người tưởng là ngay thẳng, mạnh mẽ cũng chỉ là một kẻ dối trá .

Thứ Hai, 2 tháng 1, 2012

AI ƯA NỊNH?

Từ hồi mình bé tí tẹo, bà chị cả mình hay nói: “bản chất của con người là: Lười biếng, ăn tham, và ưa nịnh”. (Bạn nào không thấy đúng thì thôi, đừng ném đá).
Trẻ con ưa nịnh là chuyện đương nhiên. Vì chúng chưa hiểu hết lẽ đời phải quấy. Người lớn thường lợi dụng điểm yếu này của chúng mà biến chúng thành những võ sĩ trên những đấu trường rất vớ vẩn.
Bây giờ mình đã “không còn trẻ nữa”, thiếu tự tin vào bản thân cả về sức khỏe, vẻ đẹp, trí tuệ, nên thấy ai khen (dù biết là nịnh) vẫn không hết phân vân. Chẳng biết trong lời khen đó có bao nhiêu phần trăm sự thật. Rồi lại tự nhủ, ít ra là người đó không thế “nói không thành có” hoặc là “có bột mới gột nên hồ”. Gần đây nhất có ba lần mình được khen/hiểu nhầm mà sướng mãi.
Ngày trước ở Hawaii, ở với ông bạn học người Indo, Mã Lai, Thái Lan, Trung Đông bên 444 Phố Nahua, quận Waikiki. Cứ sang thứ Bảy là mấy anh em lại la cà ra bãi biển được đồn là đẹp nhất thế giới. Thôi thì chả có việc gì, lại bổ mắt. KHỏi phải nói, nằm dài trên bãi biển thì tuyệt vời như thế nào. Chả thế, Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội thường xuyên nhắc nhở khi đến Hawaii phải mang theo kính râm, quần ngố tắm, kẻo lại phạm tội nhìn đểu. Thực ra, nhìn đểu là do đối tượng nhìn đẹp quá. Một lần, mình đang nằm, bất ngờ phát hiện một em “mắt xanh, tóc vàng” nằm ngay bên cạnh. Lẽ dĩ nhiên, cô ta không mặc gì. Và cũng tất nhiên mình phải nhìn. He he. Bỗng dưng con bé quay lại và nhìn mình qua cặp kính đen. BỊ bắt quả tang đang ngắm trộm, hoảng quá mình liền nói khẽ: “you are so beautiful” (mình không nói láo đâu nhá). Nó nói: Are you sure? Tất nhiên là mình đáp: Sure! Quả nhiên, con bé nhoẻn cười. Mình biết chắc trong bụng nó đang sướng âm ỉ. Kết quả đó là tất nhiên vì nó là đàn bà.
Mình vốn nghiện thốc là, buổi tối đi mua thuốc lá ở siêu thị. Mình hỏi mua thuốc, Con bé bán hàng bất ngờ hỏi mình bao nhiêu tuổi? Mình khai tuổi song, nó hỏi Hộ chiếu đâu. Tất nhiên mình lại trình Hộ chiếu. Xem xong nó trả lại và bán thuốc cho mình và không quên kèm câu xin lỗi vì trông mình trẻ quá. Ha ha, sướng thật. Rõ ràng con mắt của bọn Tây có vấn đề. Ở trong nước, khi đi làm, các thế hệ sau toàn gọi mình là chú thôi. Chán thế (Chả lịch sự tẹo nào). Buổi tối, mình đi chơi với John, anh là người Mỹ gốc Việt. Mình đem câu chuyện buổi sang kể lại, John cười như nắc nẻ. Anh bảo, chính anh cũng thấy quen khi người ta hỏi như vậy, và rằng bọn Tây nó cũng nịnh đấy. Biết vậy nhưng mình vẫn bám vào cọng rơm làm phao bơi đó để… sướng. Không biết mình có giống đàn bà không.
Mình vốn dân tự nhiên, chả biết văn chương nó ra làm sao. Vài năm nay tự dưng muốn viết Blog. Cũng chỉ là viết vớ viết vẩn cho cân bằng cuộc sống thôi. Mình vẫn biết văn của mình chả ra gì. Ấy thế mà hôm rồi có bác nào đó vào đọc lại khen mình viết cũng khá. Chả biết bác ấy khen thật không, nhưng mình sướng mãi.
Hôm rồi, mình bị cảm cúm mất đứt một tuần. Người mệt mỏi, phờ phạc vì nhiều việc vẫn phải làm. Ho xù xụ như ông cụ non. Ấy thế mà gặp mấy em sinh viên cũ, chúng nó vẫn kêu mình phong độ thế, lại béo ra và đẹp trai nữa chứ.  Biết nó nịnh, nhưng mình vẫn tự sướng.
Chiều qua, gặp lại mấy thằng bạn học. Chúng nó bảo công nhận là mình khỏe. Vẫn bóng đá, vẫn văn nghệ vặn gừng và vẫn chuyên môn tích cực. Khỏe thật. Vừa khen buổi chiều, buổi tối mình mệt không ăn nổi cơm. Nằm nghĩ lại thấy mẫy thằng bạn đểu thật.
Suy cho cùng thì bọn đàn ông khen nhau là vơ vẩn. Mình nghĩ thế. Đàn ông khen mình với tư cách gì? Chả có tư cách gì cả. Vớ vẩn.
Nhưng có điều này thì mình tin. Đó là khi giao ban, cô bạn gái phải thốt lên một cách đầy ngạc nhiên là: Khiếp sao anh khỏe thế. Ha ha.

Rảnh viết vài dòng chơi. Các bạn đừng ném đá nha. Thay vì ném đá, hãy NỊNH.

RẤT NÊN QUAN TÂM TỚI ...LƯU MANH


1 Trong bài Đường đi và người đi -- Những khám phá thú vị về xã hội người Việt xưa in trên TT&VH số ra 18-12-2011 nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng có viết :

“ Ngày xưa đi buôn, thường phải thuê người gánh hàng, một người gánh hai thúng gọi là Đểu, hai người gánh chung một thúng hoặc một kiện hàng gọi là Cáng. Dân gánh thuê Đểu Cáng thi thoảng có trộm hàng của chủ buôn, nên chữ Đểu Cáng dần mang nghĩa xấu, cũng như chữ Lưu manh – người mù đi lang thang, đôi khi cũng trộm cắp, nên chữ này cũng mang nghĩa xấu”.

Tôi muốn bàn thêm với anh Thượng riêng về hai chữ lưu manh.

Chữ manh ở đây không phải người mù.

Trong chữ Hán cũng có một chữ manh viết bằng cách kết hợp chữ vong với bộ mục, Đào Duy Anh dịch nghĩa là mắt không có con ngươi, tối tăm. 

Nhưng trong từ ghép lưu manh thì sách vở xưa nay đều viết chữ manh khác, gồm chữvong như trên và bộ thị thay cho bộ mục. Chữ manh nói về sau này thời cổ là chỉ chung làdân. Trong Bình Ngô đại cáo có câu:

Yết can vi kỳ, manh lệ chi đồ tứ tập

Đào Duy Anh dịch là

Dựng gậy làm cờ, dân chúng bốn phương tụ họp

Là dùng chữ manh ấy. 

Từ chỗ ban đầu chỉ dân nói chung ( Hiện đại Hán ngữ từ điển giảng “ cổ đại xưng bách tính”), sau chữ manh này chỉ dân không có nghề nghiệp. Nó cũng không mấy khi được dùng riêng mà thường dùng như một thành phần trong từ ghép lưu manh. 

Anh Phan Cẩm Thượng cho rằng đểu cáng thi thoảng có trộm hàng của chủ hàng nên có nghĩa xấu. Nghĩa xấu đó là gì? Từ điển Khai trí tiến đức 1931 ghi đểu cáng là hạng người hèn mạt vô hạnh. Như vậy là từ một thói xấu đã biến thành một bản chất. Nay đểu cáng thường dùng như một tính từ chỉ phẩm chất. 

Hạng lưu manh cũng vậy. Các từ điển Hán -- Hán hiện đại thường ghi lưu manh ban đầu chỉ dân lang thang vô nghề nghiệp, sau chỉ kẻ “bất vụ chính nghĩa, vị phi tác đãi’, tức là kẻ không biết chính nghiã là gì, dám làm mọi việc phi pháp xấu xa. 

Tra các từ điển Hán Anh, tôi thấy người ta thường dịch lưu manh thành rogue, gangster, hooligan, sau đó chuyển sang nghĩa rộng hơn, nó dùng để chỉ những quan niệm hành động phi đạo đức, liều lĩnh, bậy bạ, rộng hơn là những triết lý “vô thiên vô pháp”, cho phép người ta dùng mọi thủ đoạn cốt đạt được mục đích. 

2 Hồi cuốn Văn minh vật chất của người Việt mới ra, tôi đã thấy cái tên sách hình như to quá so với thực chất. Lẽ ra nên gọi gọn lại, đại khái như Các đồ vật của người Việt thì mới đúng. Chứ còn vật chất là một khái niệm khái quát hơn nhiều. Ví dụ một dạng vật chất là năng lượng, hoặc các loại vật liệu -- ở đây đâu có nói tới.

Người Việt là một khái niệm có nghĩa rộng. Việc ở đây tác giả chỉ nói về người Việt ở đồng bằng Bắc bộ cần được xác định rõ ngay từ tên gọi tập sách. 

Ngoài ra tôi còn băn khoăn về một chuyện khác. Trong một lần trả lời phỏng vấn, tác giả bảo muốn viết về những đồ vật xưa nếp sống xưa để các bạn trẻ có dịp trở về với cái hồn của dân tộc mà khỏi phải đọc sách vở kinh phật lão.

Tôi thì tôi nghĩ khác. Không gì thay thế sách vở được. Người nghiên cứu hôm nay không thể thỏa mãn với những hồi tưởng hồi ức xưa rồi dừng lại ở cái nếp sinh hoạt hàng ngày của cộng đồng mà phải đi tới toàn bộ đời sống tinh thần của người xưa. Trong việc này, nhất thiết phải vận dụng tới sách vở từng có từ bao đời nay, kể cả sách của ông cha ta cũng như sách của nước ngoài. Đó là con đường mà các bạn trẻ không thể lảng tránh.

XÓM ĐỤ, CẦU XẺO BƯỚM - CÓ THẤY MỚI KINH

Xóm Đụ




Và những cây cầu

 









Chủ Nhật, 1 tháng 1, 2012

BỌN THỐI MỒM

Đọc bài Chuyên gia Liên Hiệp Quốc kêu gọi Việt Nam đóng cửa các trại cai nghiện trên trang VOA mà thấy bực mình kinh khủng khiếp. Mình không thích chửi, nhưng không chửi không được. Sao mà chúng bay ngu thế? Ngu hơn so với quy định đấy. Người Việt tử tế gọi đám bồi bút kiểu này là bọn thối mồm.

Đang học lái xe, thấy cái phanh xe không phải chỉ để làm cho xe dừng lại, mà phanh làm cho cái xe nó ... chạy. Không có phanh, đảm bảo xe không thể chạy vì không thằng nào dám lái. Phanh càng tốt, xe càng chạy nhanh. Thằng mới tập lái còn phải nhờ người phanh giúp, nếu không thì bố bảo cũng không dám lái. 

Suy ra, trong bất kì tổ chức nào nếu không có cái phanh, tổ chức ấy sẽ trôi (không phải chạy) về đâu? chắc chắn là địa ngục thẳng tiến. 

Thử hỏi trong công ty, sếp đưa ra bất kì kế hoạch gì, mọi người đều cứ thế giơ tay OK, cho đó là chân lý, là lẽ sống cho công ty mình thì..., hoặc là sếp đó chắc nghỉ ngay lập tức, hoặc đuổi hết mẹ cái đám toàn OK nó đi, công ty mới tồn tại được. Mặt khác, sếp không quyết liệt, không tỉnh tảo thì đám OK đó sẽ làm loạn.

Mình cũng rất tôn trọng sự khác biệt, đặc biệt là khác biệt trong khoa học. Chuyện khác biệt chính kiến là bình thường. Điều đó có nghĩa là ai có ý kiến thì cứ mạnh dạn trình bày. Do đó, mình ít lên án, có khi thì ủng hộ, bất cứ hành động nào từ những người tranh đấu vì nhân quyền, dân chủ, dù bất kì hình thức nào. 

Dưng mà, đôi khi những người tranh đấu đó lại rất dị hợm, cực đoan, lý sự cùn, thiếu thực tế hoặc vì lí do, vì động cơ vụ lợi riêng nào đó (vì không biết rõ nên không dám nói), mình vẫn tôn trọng họ ít nhất là dám nói ngược, một cách chính danh (nghĩa là trừ những thằng ất ơ ăn theo nói leo). Bởi, kinh nghiệm riêng mình đến giờ, đa số những kẻ hèn nhát thường nói thuận, cũng chỉ vì vụ lợi riêng cho bản thân mình. Và chính những kẻ hèn nhát mới luôn mồm chụp mũ rằng chân lý là tao, tao thơm từ đầu tới đít, ngược lại tao là phản động... đại khái thế!

Nhưng, đọc cái bài báo trên, ai cũng thấy bực mình. Vì đám này không phải là cái phanh mà là cái gậy chọc bánh xe một cách mù quáng và ngu ngốc. Ma túy là một trong những nỗi ám ảnh kinh hoàng nhất của thời đại, biến con người thành ác quỷ trong cơn nghiện. 

TRÌNH CAO

Lâu tớ cũng không đi ăn cưới mặc dù có rất nhiều thiếp mời, có chỗ thân, chỗ sơ, thậm chí có những chỗ cũng đếch biết vì tớ đi với đứa khác dưới dạng ké cửa hoặc cho vui. Đứa mả mẹ nào đó có nói đám cưới ở ta là một nét văn minh man rợ, tớ miễn bình luận nhưng thấy cũng có lý theo kiểu cái gì tồn tại mà chả có lý do của nó, hơi triết tý và tất nhiên đó đếch phải nhời của tớ.

Hôm nay tớ đi ăn cưới, ăn đằng giai. Chú rể là đại ca tớ, bốn sọi chẵn rồi. Lấy vợ tuy có khí muộn nhưng muộn hẵng còn hơn không. Hắn phong độ, hào hoa, dâm đãng thì thượng thừa. Lấy vợ muộn bởi theo lý của hắn là để cho sự phong độ, hào hoa, dâm đãng thượng thừa nó phát tiết lên cực đỉnh, lên đỉnh rồi thì vẫy cờ và từ từ đi xuống, lấy vợ để làm phanh cho sự đi xuống nó…từ từ hơn. Mọi nhẽ đại khái thế.

Vợ hắn trẻ, xinh theo lối công chức, con nhà quyền thế, khá giả ra phết. Từ khi yêu đến khi cưới nhõn trong một quý. Hắn bảo thế cho nhanh, mọi nhẽ lâu la là thành…cứt hết. Hồi đến tán tỉnh hắn gọi bố vợ là anh, mẹ vợ là chị, tập mãi mới được cô chú, sau hôm nay gọi là bố, mẹ. Hắn bảo khí ngượng mồm nên phải tập, đêm nào cũng lầm rầm gọi tên. Chuyện chả có gì lạ, bởi bố vợ hắn cũng chính là bạn làm ăn, hơn vài tuổi. Sau mỗi lần làm ra, ăn nên vẫn rủ nhau oánh phò, chơi bạc như thường.

Cỗ bàn nhiều nên đông khách khứa. Hắn giao cho tớ lo tiếp đón bạn bè, anh em để rảnh dang đối ngoại. Lại còn dặn phải quan tâm đến 2 mâm đặc biệt vì 2 mâm đó dành cho vện cũ. Mỗi mâm 6, suy ra đúng một tá vện. Tớ hoang mang bảo mời làm đếch gì, nhỡ có con điên nào tức khí phá đám thì sao, hắn bảo làm quái gì phải sợ, toàn quân tử tế và anh cũng chưa từng mất dạy với một đứa nào. Hố hố, kinh vật.

Tiệc vui, ăn ngon, rộn ràng lắm. Tớ hoàn thành suất sắc nhiệm vụ, tiếp đón, chăm sóc thành công một tá vện của hắn. Nhưng lạ, khách vãn, sót lại mỗi hắn và cô dâu mà đám vện vưỡn còn ngồi oánh chén. Hắn bị gọi lại, mỗi đứa chúc một ly cùng những lời đoàn viên hạnh phúc. Mình phục hắn lắm.

Con vợ hắn có vẻ mệt, xin phép lên phòng tân hôn miễn phí thay đồ. Hắn có cơ hoành tráng tợn, hè vai bá cổ từng em mà nốc rượu rồi vuốt tóc xoa lưng thoải mái lắm. Mình đã phục rồi nay lại càng phục hơn.

Vợ hắn mãi chưa xuống, hắn cũng không buồn nhắn gọi. Uống, uống và…uống. Rồi hắn nóc túi rút ra một xấp phong bì phát cho từng em kèm nụ cười giòn và tiếng thanh kiu nhè nhè. Tớ lại một lần nữa phục hắn quá thể.

Chỉ còn mình tớ với hắn, tớ nói trong cơn say bái phục, bái phục. Hắn bảo bái phục cái gì? phúc bại mẹ đến nơi. Tớ giật mình ú ớ, sao, sao? Sao cái gì? tao thuê đấy. Để làm gì? Làm hàng chứ còn làm đếch gì nữa. Sao phải làm hàng? Cho con vợ nó thấy tao lấy nó không phải vì tao đếch có hay già khú đế. Đỉnh không?

Rõ là trình cao rồi. hê hê.

ẤM CHÉN!

Tư lự...

“Thưa thầy, làm thế nào để khiến người khác nghe mình ạ?”

Người thầy đưa mắt nhìn học trò và nói:

“Con vào nhà pha cho thầy ấm trà.”

Rất nhanh chóng người học trò mang đến trước mặt thầy một ấm trà và vài cái chén nhỏ. Thầy chậm rã rót nước vào chén và nói với học trò:

“Con hãy hình dung ấm trà này là người nói, muốn rót được nước-muốn đưa thông điệp đến với người nghe con cần làm gì?”

Người học trò nhanh nhẹn đỡ lấy ấm trà, nhấc một chiếc chén lên, từ từ rót nước vào và nói: 

“Thưa thầy, ấm và chén phải tiếp xúc với nhau, cái ấm phải nghiêng đi thì nước mới vào trong chén được ạ!”

Thế đấy, nếu là người nói còn phải biết cách tiếp cận, tìm điểm chung với người nghe, biết chắt lọc thông tin trước khi truyền đạt cho người nghe và biết “nghiêng mình”. Còn nếu con là người nghe, hãy là người nghe tuyệt với nhất bằng cách tự nâng cao giá trị bản thân, đeo bám và cũng phải biết nghiêng mình để đón nhận thông tin. Và con nên nhớ, hãy là chiếc cốc rỗng đừng áp đặt, đừng chì trích phê phán khi con thực sự muốn lắng nghe.

Còn đâu cái yếm lụa sồi

Thăng Long - Hà Nội còn có hẳn chợ chuyên bán yếm lụa là “Đồng Lạc quyến yếm thị” ở phường Đồng Lạc và phường Đại Lợi, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương (nay là đình Đồng Lạc ở 38 phố Hàng Đào). Đình thờ ba vị trong tứ trấn thành Thăng Long là Bạch Mã Thành hoàng Quốc đô, Thánh Linh Lang (thờ chính ở đền Voi Phục Thủ Lệ) và Thánh Cao Sơn trấn phía Nam (thờ chính ở đình Kim Liên).
Theo các nhà nghiên cứu trang phục thì có thể yếm ra đời từ thời Lý. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng không chỉ ra được tại sao nó ra đời vào thời kỳ này. Yếm của phụ nữ Việt Nam thực ra là chiếc áo lót như quan niệm của người phương Tây, phía trước yếm che kín đến tận cổ. Từ trẻ con đến phụ nữ cao tuổi đều mặc yếm. Song đáng nói chính là chiếc yếm với thiếu nữ.
Mùa hè, xứ đàng ngoài nóng bức nên các bà, các cô chỉ mặc độc chiếc yếm nên yếm vừa là áo lót và cũng chính là áo ngoài và họ đi cùng làng cuối ngõ với chiếc yếm. Còn mùa đông, gió đông bắc thổi lạnh cắt da cắt thịt thì cái yếm ở yên bên trong với nghĩa là chiếc áo lót hiền lành.
Thực ra người Việt ý thức được sự “khoe khoang” hay “hững hờ” của cái yếm phụ nữ trong cuộc sống hàng ngày nhưng dường như họ cứ mặc. Yếm đi vào thơ ca hò vè khi thì bóng gió, cũng có khi nói toạc ra. Trong trích đoạn Thị Mầu lên chùa của vở Quan Âm Thị Kính có câu: “Gió xuân tốc dải yếm đào. Chàng trông thấy oản sao không vào thắp hương?”.
Trong tình cảm, yếm là vật để các chàng trai mang ra trêu chọc, thách thức khi hát đối: “Trời mưa lấy yếm mà che. Có anh đứng gác còn e nỗi gì”.
Các cô cũng chẳng vừa đáp lại: “Ước gì sông hẹp tầy gang. Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi”.
Yếm cũng tượng trưng cho tìnửi tình cảm: “Trầu em têm tối hôm qua. Buộc trong dải yếm mở ra mời chàng”.
Hay mong ước của chàng trai và cũng có thể là lời của một cô gái gửi cho người mình yêu: “Trời mưa trời gió kìn kìn. Đắp đôi dải yếm hơn nghìn chăn bông”.
Trong bài thơ “Chân quê” của Nguyễn Bính, chiếc yếm lại trở thành “chuẩn đạo đức” cho các cô gái ở nông thôn: “Còn đâu cái yếm lụa sồi. Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân...”.
Nếu cái yếm ở các miền quê Bắc bộ chỉ đơn thuần là chiếc áo lót may bằng vải thô nhuộm nâu hay bằng đũi thì ở Thăng Long - Hà Nội, không chỉ là chiếc áo lót mà nó trở thành vật trang điểm cho người phụ nữ và càng hấp dẫn hơn khi yếm được may bằng lụa với hình dạng khác nhau, từ cổ tròn, đến cổ chữ V...
Từ màu nâu ở thôn quê ra Thăng Long lại là màu trắng, màu xanh lơ, hoa hiên và màu hoa đào phơn phớt. Song khác với phụ nữ ở vùng quê có thể mặc yếm ra đường mà không ai dị nghị và dè bỉu thì phụ nữ - nhất là phụ nữ chưa chồng - ở Thăng Long không bao giờ chỉ mặc độc chiếc yếm ra đường vì mặc như vậy bị cho là con nhà không có người dạy.
Tại đây có tấm bia đá tạc sau rằm tháng tám năm Bính Thìn 1856 đời Tự Đức, do cử nhân Phạm Đình Viên người phủ Khoái Châu, Hưng Yên soạn. Mở đầu có đoạn: “Đình chợ bán yếm lụa do Hiệu chủ Nguyễn Công Trung và vợ là Nguyễn Thị Từ Thiết xây dựng đời Lê, quy mô rộng rãi. Nhưng vì chiến tranh, đình bị phá hủy. Về sau, ông Hà Đình Nguyễn Cảnh Thê đứng ra lo việc trùng tu lại...”.
Song truyền thống phụ nữ xưa thường tự mua lấy lụa may yếm cho mình thì tại sao Thăng Long - Hà Nội lại còn xuất hiện cả một cái chợ dành cho phường bán yếm? Có lẽ gọi là chợ yếm nhưng ở đó bán cả những sản phẩm tuyệt hảo của tơ tằm để đàn bà, con gái Thăng Long rủ nhau đến chọn lụa may yếm và không chỉ thế, họ còn sắm sửa lụa là gấm vóc để may quần áo tứ thân, năm thân, áo cánh, dây lưng, khăn vấn… và kể cả đồ trang sức vàng bạc nữa…
Thời kỳ hậu Lê, đàn bà lao động mặc yếm cổ xây (miếng vải vuông đặt chéo trên ngực người mặc, ở góc trên có khoét hình tròn). Phụ nữ quyền quý thì trước yếm có thêm một vài đường dây tết lại với nhau thành hình lưới quả trám. Màu sắc của những chiếc yếm thời kỳ này còn giản đơn, chủ yếu được nhuộm bằng những loại màu có nguồn gốc tự nhiên. Và không chỉ là vật trang điểm, yếm của phụ nữ Thăng Long - Hà Nội còn thể hiện nghề nghiệp và đẳng cấp trong xã hội. Con gái quan lại mới được mặc yếm màu đại hồng, các cô làm nghề ca kỹ thường mặc yếm màu hoa đào, màu được cho là lẳng lơ, không đứng đắn.

Phụ nữ giầu có còn cho gắn các viên ngọc lên cổ. Yếm cũng làm nên sự lịch lãm và tinh tế của phụ nữ Kinh kỳ khi mặc kiểu áo 5 khuy, các cô chỉ cài 4 khuy dưới và để hở khuy ngực khoe cái yếm cổ xây, ôm lấy cái cổ cao ba ngấn nõn nà. Trong các ghi chép của nhiều người Pháp đến Hà Nội cuối thế kỷ XIX thì họ đều sửng sốt trước cái yếm. Bác sỹ Hocrquad viết: “Chỉ có một mảnh vải đơn sơ trước ngực nhưng nó làm cho cánh đàn ông phải suy nghĩ nhất là các cô gái thắt chiếc dây ở ngang lưng một cách lỏng lẻo”.
Cùng với nón có quai tua, chân đi guốc, yếm xanh, yếm đào là mốt của con gái nhà khá giả cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Mốt này còn kéo dài cho đến đầu những năm 30 thế kỷ XX khi mà Nguyễn Nhược Pháp phải lòng người đẹp: “Nho nhỏ cái đuôi gà cao. Em đeo cái dải yếm đào. Quần lĩnh áo the mới. Tay em cầm chiếc nón quai thao. Chân em đi đôi guốc cao cao”.
Trải qua thời gian, chiếc yếm có sự thay đổi, tuy nhiên có một thứ không bao giờ thay đổi là 4 chiếc dây, hai dây buộc cổ và hai dây buộc ngang thắt lưng. Chỉ cần hai dây buộc thắt lưng mà thắt lỏng là câu chuyện đã khác, vì thắt lỏng hai bên sườn lộ ra, có lẽ vì thế mà có câu: “Đàn ông mặc áo đuôi lươn. Đàn bà mặc áo hở lườn mới xinh”.
Chiếc yếm dường như ít được phụ nữ mặc hơn vào cuối những năm 1930 khi mà lối sống Pháp, thời trang Pháp ngày càng trở nên phổ biến trong giới trẻ. Đến đầu những năm 1950 thì không còn thấy phụ nữ mặc yếm, trừ những người có tuổi. Thay thế chiếc yếm là chiếc áo lót kiểu phương Tây được nhập vào Việt Nam. Bây giờ chiếc yếm xưa lại sống lại, tuy nhiên nó được cải tiến, không may bằng lụa mà may bằng vải thô mỏng, cổ khoét sâu hơn cốt để khoe bờ ngực. Quần bò và áo yếm một giai đoạn cũng là mốt của thanh nữ Hà thành.